Clubavond: Donderdags vanaf 19:30 in het pand van de Vendeliers. Knollendammerstraat 14 1531BE Wormer.

In dit artikel wil ik aandacht besteden aan een aantal nuttige technische tips, welke van belang kunnen zijn bij de "set up" van motor, chassis, en overige onderdelen. 
Misschien is deze informatie voor sommigen gesneden koek, niettemin heb ik de afgelopen tijd bij een aantal rijders een zekere behoefte kunnen peilen. In dit eerste gedeelte komt de motor aan de orde, in het tweede gedeelte het chassis en in het derde en laatste deel worden diverse onderwerpen behandeld, waaronder een aantal tuning tips. 

VOORAF EVEN DIT: 

Als je gaat sleutelen aan je auto maak er dan geen haastklus van. 
Zorg ervoor dat je onder goede verlichting kunt werken en dat je werktafelblad zo schoon en overzichtelijk mogelijk is. Maak gebruik van goed gereedschap, dit voorkomt veel ergernis. Met name een goede soldeerbout is een absolute must.
 Vooral bij het sleutelen aan je motor is ‘hygiëne’ zeer belangrijk!
Een schone motor garandeert betere motorprestaties !  
Maar let op, een goede motor in een slecht chassis is als parels voor de zwijnen.  
Uiteindelijk gaat het om het GEHEEL met andere woorden:  
” HET GEHEEL IS MEER DAN DE SOM DER DELEN”  
Genoeg van deze wijsheid, nu aan de slag. 

INHOUD: 

·             HET ANKER 

·             HET MOTORHUIS 

·             DE ENDBELL  

·             IETS OVER KOOLBORSTELS  

·             HET CHASSIS  

·             WELK CHASSIS  

·             BELANRIJKE UITGANGSPUNTEN  

·             Een zo laag mogelijk zwaartepunt  

·             Een even wichtige gewichtsverdeling  

·             Evenwichtige flexibiliteit  

·             REPERATIES  

·             SOLDEREN  

·             TUNING TIPS  

·             BODY’S  

·             SLEPERS EN SLEEPSCHOEN  

·             TANDWIELEN  

·             BANDEN  

·             TUNING TIPS  

·             Tenslotte iets over rijstijl en rijgedrag   

Als je het anker uit de motor haalt, of er weer inzet, pak het anker dan niet met vingers vast om nadelige invloeden van vervuiling door oxidatie te voorkomen. Vooral de collector en de lamellen zijn kwetsbare punten. Gebruik altijd een doekje of tissue dat niet pluist. Als je niet direct aan je anker gaat werken, leg het dan op een schone, veilige plek. Het is verstandig om de lamellen met ankerlak tegen oxidatie te beschermen. Laat de opgebrachte ankerlak eerst goed drogen alvorens verder te gaan.  Een vuile collector is sterk nadelig voor de prestaties van de motor. Je kunt de collector weer glimmend schoon krijgen door gebruik te maken van polijstpasta of koperpoets. Gebruik vooral niet te veel! 
Maak na afloop de gleufjes tussen de collectorlamellen schoon met een strookje lexan. Als de collector snel vuil wordt of in korte tijd sterk inslijt, dan is dat een teken dat er iets mis is met de koolborstels (daarover straks meer). 
Een zwaar ingesleten collector kan desgewenst opnieuw afgedraaid worden; dat is niet goedkoop en je bent het anker een tijd kwijt. Misschien is het in dat geval beter een nieuw anker te kopen. 

   Het metalen motorhuis of kortweg de CAN moet van binnen en van buiten gereinigd      worden met een kwastje en schone wasbenzine, alle troep wordt dan doeltreffend      verwijderd. Controleer bij iedere "set up" het motorhuislager. Dit mag absoluut niet    los zitten.
   Veel speling op het lager betekent zondermeer vervangen Indien de reglementen dit   toestaan is het beter om kogellagers te monteren, natuurlijk zijn ze  aanmerkelijk         duurder, maar ze gaan veel langer mee en zorgen voor minder wrijving en slijtage.      Kogellagers geven je motor meer souplesse en werken positief op de opsnelheid.

  Als de (nylon) endbell moeilijk van het motorhuis afgaat en er ook moeizaam opgaat, kan het zijn dat het laspuntje aan de binnenkant van het motorhuis in de weg zit. Slijp of vijl het weg, maar haal dan eerst de magneten eruit om te voorkomen dat deze slijpsel oppikken en bescherm ook het lager met een strookje plakband.   

Controleer het lager van de endbell, loszitten en/of te veel speling is ontoelaatbaar.
Ook hier het advies om van een kogellager gebruik te maken.
LET OP!
Als je de lagers van het motorhuis en de endbell gaat vervangen zorg er dan voor dat ze goed tegenover elkaar uitgelijnd staan. Dit bereik je door een anker in het motorhuis ZONDER MAGNETEN te plaatsen, druk de endbell erop en maak die goed vast. Geef beide lagers een klein druppeltje olie. Draai aan het anker en voel of het een soepele vrijloop heeft.Het anker moet als het ware moeiteloos ronddraaien. Als het anker veel wrijving ondervindt dan kan het zijn dat de endbell er scheef opzit
of dat de lagers scheef gemonteerd zijn. Maak de endbell bij voorkeur vast met kleine schroefjes. Als je de endbell los hebt van de motor leg deze dan 10 minuten in schone wasbenzine. Als alle troep losgeweekt is dan even met een kwastje reinigen.Zorg ervoor dat de endbell droog is alvorens de motor te laten lopen. Een natte endbell pikt veel vuil op en geeft kortsluiting Zorg er ook voor dat de koolborstelhouders goed tegenover elkaar uitgelijnd zijn, hiervoor bestaan speciale uitlijnstaafjes.

  Het belang van goed werkende koolborstels kan niet genoeg onderstreept worden.

Een aantal raadgevingen in deze:

·             Zorg voor goed uitgelijnde koolborstelhouders

·             Koolborstels moeten moeiteloos passen in de koolborstelhouders.

·             Met andere woorden makkelijk in- en uitglijden zonder veel speling.

·             Maak koolborstels schoon door ze over een blanco vel papier te wrijven.

·             Een schone, egale collector is een absolute must.

·          Zorg dat de koolborstelveren van gelijke spanning zijn om verlies van,             motorvermogen en onevenredige slijtage te voorkomen.

·             Speling op de motorlagers moet minimaal zijn.

·             Monteer de endbell recht op de motor en zet hem goed vast. 

Als je aan het chassis gaat sleutelen zorg dan voor goed gereedschap, met name de soldeerbout is van groot belang; maar zorg er vooral voor dat je een vlakke ondergrond hebt om op te werken.Een plaatje hardhout of marmer is meestal de beste oplossing.Marmer heeft het voordeel dat het zeer langzaam warmte absorbeert wat positief kan werken bij grotere soldeerklussen. 
De meeste onder ons zullen wel een Red Arrow chassis hebben.Je kunt zondermeer stellen dat dit prima chassis is geschikt voor vele doeleinden.Daarnaast bestaan er op onze club een aantal andere eigenbouw chassis.Welke het beste is staat niet ter discussie.Veel belangrijker is hoe ie met ie chassis omgaat en wat ie eraan kunt doen om het goed te houden of te verbeteren.Let  op, dit is gecompliceerder dan je denkt, de kleinste aanpassing kan de grootste gevolgen hebben.
  De belangrijkste eigenschap van een chassis is een goede wegligging. Dit bereik je o.a. door de te letten op de volgende punten: 

·             Een zo laag mogelijk zwaartepunt.

·             Een evenwichtige gewichtsverdeling

·             Evenwichtige flexibiliteit.

Een zo laag mogelijk zwaartepunt.

Een chassis dat inclusief motor zo vlak is als de onderkant van een strijkbout is noodzaak nummer 1. 

BOUW DE MOTOR NET ZO VLAK ALS HET CHASSIS IN !

Alles wat hoger ligt dan het laagste punt van het chassis werkt tegen de zwaartekracht in en is in feite ballast.Hoe hoger hoe zwaarder, dus nadeel.Helaas kunnen we niet zonder motorhuis, anker, magneten, achteras etc.Wel kunnen we zonder lood.Velen van ons grijpen snel naar stukken lood om de wegligging te verbeteren.Het is funest voor het zwaartepunt en de motor moet het allemaal meeslepen (een paar plakjes lood maakt een auto al gauw 10% zwaarder). Als ie er van uitgaat dat elke gram gelijk is aan 1 pk motorvermogen dan ligt de conclusie voor de hand.

Een evenwichtige gewichtsverdeling.

De gewichtsverdeling van een Red Arrow chassis is zondermeer goed te noemen en behoeft vrijwel geen aanpassingen.Ook in dit verband is lood in principe ongewenst.

Evenwichtige flexibiliteit.

Een chassis moet een zekere mate van flex hebben ten behoeve van stabiliteit en snel bochtenwerk.Een stug chassis heeft de neiging tot kantelen en wil eigenlik alleen maar rechtuit zodat bochtenwerk vergeten moet worden.Ook bezorgt een stug chassis meer trilling waardoor soldeerpunten nadelig belast worden en eenvoudig kunnen losbreken loscheuren.Heeft een chassis te veel flex dan slingert het over de baan.Snel en strak sturen kun ie dan wel uit ie hoofd zetten, je hebt je handen er vol aan het op de baan te houden.Daarnaast is het een ramp voor andere deelnemers; een soort rijdende chicane.De keren dat iemand op een perfect recht stuk op topsnelheid eruit geduwd is door zo’n slinggeraap wil iedereen zo snel mogelijk vergeten.De enige oplossing is: blijf zoeken naar een goede middenweg.
  Controleer het chassis voor en/of tijdens maar in ieder geval na elke race op beschadigingen etc.Vooral als ie zware crashes hebt moeten doormaken is dit zeer raadzaam.Naast sterk in het oog springende mankementen kunnen er ook een aantal verborgen, sluimerende gebreken zijn opgetreden.Leg het chassis op een vel millimeter papier om van bovenaf te zien of het krom is.Een krom chassis is altijd een lastige klus, het advies is om kromme onderdelen te vervangen, rechtbuigen heeft meestal geen zin.Let op de sporing en de wielbasis aan weerszijde.Als het chassis kantelt dan is de achterasbuis scheef gemonteerd of hij zit los.
  Solderen lijkt eenvoudig maar dat is het absoluut niet.Een goede bout, bij voorkeur een Weller soldeerstation, is absolute must.Soldeer van het merk "STAY BRITE" met bijbehorende soldeervloeistof is een van de beste middelen voor chassis (niet voor bedrading).Gebruik zo min mogelijk soldeervet of vloeistof omdat het de 'las' broos kan maken, gebruik bij voorkeur een klein kwastje.Sommige soldeervloeistoffen zijn ook erg agressief waardoor alles muurvast roest.Wees zuinig met het gebruik van soldeer. Dikke lagen soldeer zijn niet alleen erg lelijk maar het maakt het chassis beslist niet sterker.
Ga als volgt te werk:
*    Zorg dat de te solderen onderdelen schoon, roest- en vetvrij zijn.
*-     Een fijn schuurpapiertje vooraf doet wonderen.
*   Verwarm de te solderen punten eerst goed voor.
*     Breng met,-. een klein kwastje een klein beetje soldeervet/vloeistof aan.
*     Knip een klein stukje soldeertin af en leg het op de las-plek.
*    Houdt de bout op of zo dicht mogelijk bij de las-plek en laat het soldeer goed en vanzelf uitvloeien.Op deze wijze krijg je een mooie, egale en stevige las.Reinig achteraf de soldeerplekken met spiritus en een klein staalborsteltje.Scharnierende delen achteraf van olie voorzien tegen evt. vastroesten.Bij chassisbouw of – reparatie is een handboormachientje ideaal.Je kunt er mee (door)slijpen, schuren, zagen, frezen, boren etc. etc.Er zijn merken die werken met een regelbare trafo (bijvoorbeeld een treintrafo)en een Dremmel tool heeft deze niet nodig, maar is niet goedkoop
  In de vorige gedeelten zijn achtereenvolgens specifiek de motor en het chassis aan bod geweest.In dit laatste deel komen de volgende zaken aan de orde, achtereenvolgens:
·      de body
·      slepers en sleepschoen
·      tandwielen
·      banden
·      tuning tips en tenslotte iets over
·      rijstijl en rijgedrag
  Het gaat er niet om met welk merk men rijdt, belangrijker zijn de volgende punten:
·    Bevestig de body stevig en recht op het chassis.
·  Gebruik hierbij 4 spelden met een brede, afgeplatte kop.
·     Buig de spelden een beetje krom, zodat ze klem komen te zitten in de      
    speldenbuis.
·     Een strook tape aan de binnenzijde voorkomt dat de body uitscheuren kan.
·     Voorkom dat de body aanloopt of over de baan schuurt.
·     Laat niets van de body onnodig uitsteken.
·     Vermijdt het gebruik van onnodige tierelantijn.
Het bovenstaande moge duidelijk zijn toch wil ik er nog het volgende aan toevoegen.Als een body scheef op een chassis wordt gemonteerd kan dit aan het chassis gaan trekken of als het ware gaan meesturen dit is dan nadelig van invloed op de wegligging.Ook kan het gebeuren dat de achterwielen de body naar binnentrekken.Vaak zie je dat een body met flink veel tape wordt verstevigd.Hoewel ik er geen voorstander van ben, kan ik best begrijpen dat dit gebeurt.Vooral als een body een enduro race moet kunnen weerstaan, kan veiligheidshalve overwogen worden om kwetsbare plekken te verstevigen.Waar in ieder geval op gelet moet worden is dat de body niet te stug wordt.Vergeet niet (dat een body ook een zekere flexibiliteit moet houden, zodat alle chassis-buigingen kunnen worden opgevangen.De stand van de achtervleugel heeft invloed op de wegligging en de topsnelheid van de auto.De diverse bodyvormen zorgen ervoor dat er geen standaard regel te geven is.Het blijft een kwestie van uitproberen.
  Als er iets is wat vaak een grote bron van ellende en ergernis veroorzaakt, dan zijn het wel de slepers.Een perfect systeem bestaat vrijwel niet, maar veel storende fouten kunnen soms eenvoudig voorkomen worden.Ten eerste de bevestiging van de sleepschoen op het chassis.Persoonlijk vindt ik dit een van de vervelendste klussen.Waar op gelet moet worden is dat het schoentje  na bevestiging minimale speling heeft naar voren, naar links en naar rechts, met andere woorden geen kanteleffecten mag vertonen.Het moet alleen maar soepel heen en weer kunnen bewegen.Dit bereik ie door de bevestigingsmoer zo strak mogelijk aan te draaien, en wel zodanig dat de sleepschoen niet meer kan bewegen. Let op, draai de moer niet te ver door anders breekt de schacht af.Daarna ga je beetje voor beetje de moer losdraaien totdat de meest ideale situatie ontstaat.Is het mislukt, gooi het schoentje weg en probeer een nieuwe, zo duur zijn ze niet en het bespaart een hoop troubles.Ten tweede is de bevestiging van de motordraden ook zeer belangrijk.Soldeer de draden zodanig op de clips dat een verende situatie ontstaat, die er voor zorgt dat de sleepschoen altijd weer vanzelf terechtkomt in de middenpositie.Hoe vaak zie ie niet dat een wagen lastig ingezet kan worden omdat eerst het sleepschoentie rechtgezet moet worden.Dat is gewoonweg stom, het kost tijd tijdens een wedstrijd en het hindert de marshalls Hij hun toch al zo moeilijke taak.Besteed aandacht aan je slepers!Als slepers met een vonkenregen over de baan gaan is het goed mis.Alvorens nieuwe slepers te monteren ga ik eerst met een zacht koperdraad bougieborsteltje over de uiteinden heen om ze daarmee platter te krijgen.Zodra de slepers in de schoen zijn gedrukt, moeten de slepers goed plat gedrukt worden en vervolgens een klein beetje teruggebogen worden om toch vooral contact te maken.Als je na een crash merkt dat ie slecht contact hebt rij dan niet door,  maar check de zaak.Je kunt sleper contact bevorderen met behulp van speciale vloeistof of een contactspray.
  Blijkbaar leveren tandwielen vaak problemen op.Dit maak ik op uit de geluiden die de diverse auto's produceren.En zo moeilijk is het toch niet.
Een paar handige tips:
·   Controleer of het tandwiel recht is.
.  Als het slingert, dan is het krom en kun ie maar beter een nieuwe kopen.
·    Achteraslagers met veel speling zorgen ervoor dat het tandwiel gaat                         invreten. Vervang de lagers in dat geval.
·   Centreer het piniontandwiel op de as van het anker.
Als je het pinion vast-soldeert doe het dan terwijl het tandwiel (langzaam) draait, daardoor wordt het perfect gecentreerd en wordt eenzijdig inslijten voorkomen. Zowel de zijdelingse speling van het grote tandwiel als de voorwaartse speling tussen pinion en tandwiel moet klein zijn. Eigenlijk niet meer dan een sigarettenvloeipapiertie. Te veel speling vernielt in no-time het grote tandwiel.Te weinig speling zorgt voor een zwaar lopend geheel waardoor onevenredig zware druk op motor- en achteraslagers ontstaat alsmede extra wrijvingswarmte.Om kort te gaan, een goedlopend tandwiel schuurt en krast niet, het geeft een egaal geluid.  Ieder zal zijn eigen bandenvoorkeur hebben, de een kiest voor de zachtere oranje- compound en ander kiest voor de wat hardere grijze compound.Wat ik er mee wil zeggen is dat je keus hebt, die misschien een oplossing kan bieden voor wegliggingproblemen.Zorg voor een aantal sets ingereden banden, altijd handig.bewaar banden in een dichte verpakking, bij voorkeur een fotorol capsule.  Moet je banden vrij lang opbergen, smeer ze dan in met bandenglue om uitdrogen te voorkomen.Als een auto langdurig stilstaat of in ie koffer wordt opgeborgen, zorg er dan voor dat je banden vrijblijven, haal ze er desnoods van af.Dit bespaart platte plekken en vierkante banden.Zorg dat de banden regelmatig gereinigd worden, hiervoor bestaat het middel TNT.
  Alvorens een minirace auto te tunen is het verstandig eerst wat ervaring met de sport op te doen, en wat handigheid te verkrijgen met het sleutelwerk.Zomaar ergens in het midden beginnen is zinloos.
Een 2-tal tips:
·             Als een motor weinig vermogen afgeeft en/of slecht remt kun ie proberen de          magneten dichter bij het anker te brengen.Hiervoor bestaan "shim" plaatjes in           verschillende diktes. Het anker mag nimmer aanlopen !!!!!
·             Ook kun ie de spanning van de koolborstelveren vergroten of desgewenst                verkleinen. Met een plat tangetje moet je dan  het korte pootje wat in- of              uitbuigen. Met behulp van een "fiddle stick" kun ie testen of de spanning van            beide veren gelijk is. 

Tenslotte iets over rijstijl en rijgedrag: 

Ieder heeft een eigen aanpak en eigen stijl daarover valt lastig te discuzeuren.Toch een paar opmerkingen.Het heeft niet veel zin om een auto over de baan te raggen en te sleuren, het lijkt snel en het ziet er spectaculair uit maar effectief is het niet.Houdt de wagen strak, en geef vol gas op het juiste moment.Voorkom overdadig glij- en slipwerk.Het heeft geen zin om een andere deelnemer proberen voor te blijven als je daartoe niet bij machte bent.Geef op het juiste moment ruimte en signaleer dat aan je medecoureur.Snelle mannen moeten niet hun weg langs een langzamere deelnemer forceren.Geef aan dat ie erlangs wil en passeer op een veilig stuk.Waarom onnodige risico's nemen, zeker tijdens enduro's. Ga beheerst om met bandenglue op de baan, vergeet niet dat er ook nog iemand na jou moet rijden. Smeren op het rechte stuk is waanzin.Juist op het moment dat de motor op het meest ideale punt is (topsnelheid/maximale koeling/minimale wrijving) wordt een vloeibare chicane op de baan gelegd, echt dit is nonsens. Als ie smeert, doe het dan bij een bocht, de motor krijgt dan toch al op zin donder (remmen/optrekken, remmen/optrekken) dus glue kan er dan ook nog wel bij.  Het staat natuurlijk iedereen vrij van mening te verschillen want slotracen is een individualistische sport en dat moet ook zo blijven.

 

Bovenkant document